Een themanummer dat gaat over de bevolkingsgroep waar een groot deel van het lezerspubliek van ‘In Dienst der Genezing’ zichzelf onder zal scharen. De meesten van u hebben met deze populatie dagelijks te maken in hun werk. Toen ik over dit onderwerp, deze ‘categorie’ en de titel van dit stuk nadacht, moest ik denken aan het tegendeel: gebrokenheid en onvolmaaktheid. Ook bij deze bevolkingsgroep komt een scala aan psychische problematiek om de hoek kijken met op verreweg nummer 1 depressie. Grote kans, dat als u het nog niet bent – of hebt – dit u nog zal overkomen. Hoezo kracht van je leven? Moe, pijn, lusteloos, overwerkt, te dik, niet lekker in je vel en ook nog ziek.

Als redactie bedachten we dat we redelijk automatisch een negatieve insteek namen toen we verschillende (potentiële) auteurs benaderden. Met name psychische problematiek en de rol van risicofactoren in het ontstaan van allerlei ziekten lijken namelijk een grote rol te spelen. In plaats van te benadrukken wat goed voor een mens is, kijken we vaak vooral naar wat er fout gaat. Misschien is dat ook wel beter. Het is voor een patiënt niet leuk om te horen dat hij moet stoppen met roken, terwijl het belonen van enige sport makkelijk is. Het eerste is waarschijnlijk wel effectiever. We zijn waar we wezen moeten: autonomie, eigen verantwoordelijkheid en de steeds meer adviserende in plaats van corrigerende rol van de arts. Aspecten die steeds weer naar voren komen. Er zitten ook zeker positieve kanten aan. Het is enerzijds leuker en gemakkelijker om op het zelfde niveau van een patiënt zijn ziekte en eigen rol daarin te bespreken. De verantwoordelijkheid ligt niet meer primair bij de dokter!

Voor een deel van de problemen gaat bovenstaande op. Roken, andere verslavingen, leefstijl en goed omgaan met werk en beweging hebben een belangrijke relatie tot onze fysieke gesteldheid. Denk aan hart- en vaatziekten, diabetes, burn-out en seksueel overdraagbare aandoeningen. Als iemand echter uit het niets zomaar een hersentumor, autoimmuunziekte of andere chronische aandoening krijgt, is er geen relatie meer aan te tonen. U krijgt de wind van voren: ‘dokter, ik heb m’n hele leven niet gerookt en ik krijg dit!’ Hoe zou u dit zelf ervaren (wellicht bent u ervaringsdeskundige)?

Andere problematiek, die helaas in dit nummer niet uitgebreider aan de orde kon komen, is de toenemende zorg rond infertiliteit. Licht overdreven gezegd: tegenwoordig willen mensen zwanger worden op een leeftijd waarop men vroeger grootouder werd! Enerzijds is er duidelijk het lichamelijke probleem: minder kans op zwangerschap op oudere leeftijd en hogere kans op aangeboren en chromosomale afwijkingen bij het kind. Aan de andere kant de psychische druk: het faalgevoel, de stress in de relatie, de stress rond allerlei fertiliteitbehandelingen en onzekerheid. Tenslotte zijn er de ethische afwegingen die je dient te maken. Niet alleen met betrekking tot verschillende technieken, maar ook als het gaat om koste wat het kost een zwangerschap voor elkaar te krijgen. Je telt immers niet volwaardig mee als je geen kind hebt. Worden de ouders of het kind gelukkig hierbij? Voordat u het weet zijn kinderen ook weer het huis uit. Een volgende stressfactor. Het zogenaamde lege-nestsyndroom.

En zo gaat het door. Elke tijd van het leven kent zijn zorgen, maar gelukkig ook vreugde, hoewel het lijkt dat dat voor de een meer opgaat dan voor een ander.

Prediker zegt: ‘Voor alles wat gebeurt is er een uur, een tijd voor alles wat er is onder de hemel. Er is een tijd om te baren en een tijd om te sterven. (…) Er is een tijd om te huilen en een tijd om te lachen. (…) Welk voordeel heeft de mens van alles wat hij met zijn gezwoeg tot stand brengt? Ik heb gezien dat het een kwelling is, die hem door God wordt opgelegd. God heeft alles wat er is de goede plaats in de tijd gegeven, en ook heeft hij de mens inzicht in de tijd gegeven. (…) Wat er is, was er al lang; wat zal komen, is er altijd al geweest.’ [1]

Ik leg vaak aan patiënten uit dat er een direct verband bestaat tussen lichamelijke en psychische klachten. Dit zelf realiseren moet je niet vergeten. Van tijd tot tijd rust nemen geeft absoluut een stabiliteit en weloverwogenheid aan het leven. Als ik dit schrijf zullen velen van u vakantie houden, ik ga binnenkort ook. Als u dit leest, bent u waarschijnlijk weer aan het werk. Een voorrecht! Even realiseren wat je eigenlijk aan het doen bent en je af en toe voornemen om het anders te doen. En soms het niet alleen bij voornemen laten…

[1] Prediker 3 uit de Nieuwe Bijbel Vertaling